Kỳ 1: Ma trận “Gói thầu tiền tỷ” trong trường công - Khi giáo dục biến thành mảnh đất lợi nhuận của Đại Việt Star?

Trước khi đi sâu vào những con số tiền tỷ, hãy nhìn vào bản lý lịch trích ngang đầy bất ngờ của "nhà thầu quen mặt" này. Công ty Cổ phần Giáo dục Đại Việt Star (tên quốc tế: Dai Viet Star Education Corporation) là một cái tên còn khá non trẻ trên thị trường giáo dục. Trụ sở tại 951 Phạm Văn Bạch, Phường 12, Quận Gò Vấp, TP.HCM; Có mã số thuế 0317778511; Ngày thành lập 11/04/2023 (Chưa đầy 3 năm hoạt động tính đến thời điểm hiện tại).

Thế nhưng, trái ngược với sự non trẻ về kinh nghiệm và "mỏng" về uy tín, Đại Việt Star lại sở hữu một khả năng thâu tóm thị trường khiến các đại gia giáo dục gạo cội cũng phải ngả mũ. Trong khi các đơn vị khác mất hàng thập kỷ để gây dựng đội ngũ, khẳng định chất lượng qua từng thế hệ học sinh, thì Đại Việt Star chỉ cần "một đêm" để phủ sóng khắp các trường học tại Tp. HCM.

Khi nhà trường thành "lãnh địa" riêng và nỗi lo về những "mầm non thí điểm"

Điển hình sự hiện diện của Đại Việt Star tại Trường Tiểu học Bình Hưng Hòa (Bình Tân) không chỉ dừng lại ở mức độ bao phủ, mà còn khiến dư luận ngỡ ngàng bởi một kịch bản thâu tóm "thần tốc". Chỉ tính riêng trong năm học 2025, doanh nghiệp này đã thiết lập một thế trận độc canh giáo dục khi "ôm" trọn bộ ba gói thầu then chốt: từ Ngoại ngữ tăng cường, Tiếng Anh qua môn Toán/Khoa học cho đến Kỹ năng sống đều được bà Huỳnh Thị Kim Thanh - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Bình Hưng Hòa ký quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu (KQLCNT) trong cùng một ngày 19/09/2025.

Điều đáng nói, và cũng là điểm gây sốc nhất, chính là việc cả 3 gói thầu chiến lược này đều thuê cùng một đơn vị tư vấn là Công ty TNHH Tư vấn Ngọc Nhi đánh giá hồ sư dự thầu (E-HSDT).

Cụ thể, gói thầu số 02: Tổ chức học ngoại ngữ với người nước ngoài cho học sinh bán trú từ khối lớp 1 đến khối lớp 5 năm học 2025-2026 thuộc dự toán và kế hoạch lựa chọn nhà thầu Cung cấp dịch vụ tổ chức giảng dạy các môn học cho học sinh tại Trường Tiểu học Bình Hưng Hoà năm học 2025-2026. Giá trúng thầu: 1.001.880.000 đồng (Đã bao gồm phí, lệ phí và thuế VAT) (Số tiền bằng chữ: Một tỷ không trăm lẻ một triệu tám trăm tám mươi nghìn đồng); Thời gian thực hiện gói thầu: 09 tháng.

Gói thầu số 03: Tổ chức học ngoại ngữ sử dụng phần mềm bố trợ cho họс sinh bán trú từ khối lớp 1 đến khối lớp 5 năm học 2025-2026 thuộc dự toán và kế hoạch lựa chọn nhà thầu Cung cấp dịch vụ tổ chức giảng dạy các môn học cho học sinh tại Trường Tiểu học Bình Hưng Hoà năm học 2025-2026. Giá trúng thầu: 1.324.800.000 đồng (Đã bao gồm phí, lệ phí và thuế VAT) (Số tiền bằng chữ: Một tỷ ba trăm hai mươi bốn triệu tám trăm nghìn đồng); Thời gian thực hiện gói thầu: 09 tháng.

Gói thầu số 04: Tổ chức Chương trình học ngoại ngữ thông qua môn Toán và Khoa học cho học sinh lớp 1 bán trú năm học 2025-2026 thuộc dự toán và kê hoạch lựa chọn nhà thầu Cung cấp dịch vụ tổ chức giảng dạy các môn học cho học sinh tại Trường Tiểu học Bình Hưng Hoà năm học 2025-2026. Giá trúng thầu: 633.600.000 đồng (Đã bao gồm phí, lệ phí và thuế VAT) (Số tiền bằng chữ: Sáu trăm ba mươi ba triệu sáu trăm nghìn đồng); Thời gian thực hiện gói thầu: 09 tháng.

Câu hỏi nhức nhối đặt ra là: Giữa một thị trường giáo dục đầy rẫy các đơn vị uy tín và dày dạn kinh nghiệm, tại sao một "tân binh" lại có thể "một tay che bầu trời", thâu tóm toàn diện các mảng bổ trợ tại một đơn vị giáo dục như vậy? Liệu có hay không một sự ưu ái ngầm, hay các tiêu chí đấu thầu đã được "đo ni đóng giày" để chỉ mỗi Đại Việt Star mới có đủ "phép màu" bước qua cánh cửa thầu?

Đáng quan ngại hơn, việc một doanh nghiệp hoàn toàn trắng bản về "lịch sử sư phạm" lại được giao phó trọng trách quản lý hàng ngàn học sinh ở nhiều hạng mục chuyên môn khác nhau chính là một sự mạo hiểm của nhà trường. Phải chăng, quy trình lựa chọn nhà thầu hiện nay đang bị che mắt bởi những con số vô hồn trên mặt giấy, mà quên mất rằng đối tượng thụ hưởng cuối cùng là con người? Những mầm non tương lai không thể và không bao giờ được phép trở thành vật thí điểm cho các doanh nghiệp "tập làm giáo dục" trên hành trình săn lùng lợi nhuận.

Bài toán "lấy mỡ học sinh rán học sinh"

Tại Trường Tiểu học Ngô Quyền (phường Bình Tân, TP.HCM), Công ty Cổ phần Giáo dục Đại Việt Star tiếp tục ghi nhận sự hiện diện khi được phê duyệt trúng liền hai gói thầu trong năm học 2025-2026.

Cụ thể, “Gói thầu số 1: Tổ chức chương trình học ngoại ngữ thông qua môn Toán và Khoa học” với giá trúng thầu 5.355.000.000 đồng, thời gian thực hiện gói thầu 9 tháng; trong khi “Gói thầu số 2: Tiền tổ chức học ngoại ngữ với người nước ngoài” với giá trúng thầu 4.328.640.000 đồng. Cả hai gói thầu này đều được phê duyệt cùng ngày 19/9/2025, với tổng giá trị gần 10 tỷ đồng.

Nhìn vào bảng dự toán thu - chi của Trường Tiểu học Ngô Quyền, có thể thấy rõ một cấu trúc tài chính mang đậm màu sắc thương mại trong các chương trình ngoại ngữ được triển khai.

Các khoản thu được thiết kế theo nhiều tầng nấc: từ 45.000 đồng/học sinh/tháng cho chương trình tăng cường, 200.000 đồng cho học với người nước ngoài hoặc phần mềm hỗ trợ, đến 550.000 đồng/học sinh/tháng đối với chương trình tích hợp Toán và Khoa học. Tuy nhiên, điểm đáng chú ý không nằm ở con số, mà ở cách dòng tiền được phân bổ.

Điểm đáng chú ý là ở cả bốn nhóm chương trình (từ mục 2.3 đến 2.6), “công thức chi” gần như được lặp lại một cách cơ học: từ thuế thu nhập doanh nghiệp, khấu hao tài sản, chi phí tổ chức, chi quản lý, đến các khoản chi phát sinh và trích lập hàng loạt quỹ. Sự đồng nhất này cho thấy các chương trình không còn được thiết kế thuần túy theo mục tiêu sư phạm, mà đang vận hành theo logic của một mô hình kinh doanh hoàn chỉnh, nơi dòng tiền được phân bổ theo ưu tiên tài chính hơn là giá trị giáo dục.

Nói cách khác, học phí phụ huynh đóng góp không đi thẳng vào lớp học, mà bị “chia lớp” ngay từ đầu. Một phần dành cho nghĩa vụ thuế, một phần nuôi bộ máy quản lý, một phần cho chi phí vận hành, và một phần được trích lập vào các quỹ nội bộ. Khi dòng tiền phải đi qua nhiều tầng nấc như vậy, câu hỏi tất yếu được đặt ra là: phần thực sự dành cho giáo viên và chất lượng giảng dạy còn lại bao nhiêu?

Quan ngại hơn nữa, việc đưa các khoản như “khấu hao tài sản”, “chi phí quản lý” hay “chi phí phát sinh” vào cấu trúc chi trong môi trường trường công lập đặt ra không ít nghi vấn. Bởi lẽ, cơ sở vật chất, hạ tầng và bộ máy quản lý cốt lõi vốn đã được ngân sách nhà nước đảm bảo. Khi những yếu tố này tiếp tục được “tính lại” vào học phí, ranh giới giữa chi phí hợp lý và sự chồng lấn tài chính trở nên mờ nhạt, khiến bản chất của hoạt động liên kết giáo dục có dấu hiệu bị biến dạng.

Từ đó, có thể nhận ra một mô hình quen thuộc: tận dụng nền tảng công từ cơ sở vật chất, học sinh đến uy tín giáo dục để vận hành một chuỗi giá trị mang tính tư nhân hóa lợi nhuận. Trong mô hình này, rủi ro gần như không thuộc về đơn vị cung cấp dịch vụ, nhưng chi phí lại được chuyển hóa trực tiếp sang phụ huynh thông qua học phí.

Vấn đề vì thế không còn nằm ở việc thu bao nhiêu, mà là học sinh thực sự nhận lại được gì sau khi dòng tiền đã đi qua một hệ thống chi phí dày đặc. Khi giáo dục bị cắt khúc thành các cấu phần tài chính, chất lượng sư phạm có nguy cơ bị đẩy xuống vị trí thứ yếu, trở thành phần còn lại sau bài toán vận hành và lợi nhuận.

Đáng nói hơn, khi học phí bị “bào mòn” qua quá nhiều tầng nấc chi phí và lợi nhuận định mức, phần dành cho thù lao giáo viên yếu tố cốt lõi của chất lượng giảng dạy khó tránh khỏi bị thu hẹp. Điều này dẫn đến một câu hỏi mang tính bản chất: liệu học sinh đang được đầu tư cho tri thức, hay đang gián tiếp chi trả cho một bộ máy vận hành mang tính thương mại?

Trách nhiệm của Sở GD&ĐT TP.HCM và các đơn vị trường học: Buông lỏng hay "ngó lơ"?

Với vai trò là cơ quan cao nhất quản lý chuyên môn, Sở GD&ĐT TP.HCM không thể chỉ dừng lại ở việc ban hành các thông tư, nghị quyết mang tính hình thức. Việc để một doanh nghiệp "vừa ráo mực" trên giấy phép kinh doanh tự do "càn quét" hàng loạt gói thầu tại nhiều quận, huyện đang đặt ra dấu hỏi lớn về công tác hậu kiểm. Sở có thực sự nắm rõ hồ sơ năng lực của Đại Việt Star trước khi để họ bước chân vào học đường? Đã có bao nhiêu đợt thanh tra đột xuất được thực hiện để kiểm chứng bằng cấp giáo viên và chất lượng giảng dạy thực tế, hay tất cả chỉ được đánh giá qua những bản cam kết bóng bẩy trên giấy tờ thầu?

Cần phải khẳng định lại: Nhà trường không phải là "đại lý" để doanh nghiệp ký gửi sản phẩm kinh doanh, và Hiệu trưởng cũng không phải là người đi môi giới dịch vụ. Với tư cách là người chịu trách nhiệm cao nhất trước phụ huynh và pháp luật, khi đặt bút phê duyệt cho một đơn vị "vô danh" như Đại Việt Star trúng thầu cùng lúc nhiều hạng mục, liệu các vị lãnh đạo nhà trường có thực sự đặt lợi ích của học sinh lên trên hết?

Hay thực tế, sự ưu ái đó lại tỉ lệ thuận với các khoản "phí vận hành" và "hỗ trợ cơ sở vật chất" mà doanh nghiệp trích lại? Việc thiếu minh bạch, không công khai hồ sơ thầu chi tiết cho phụ huynh chính là biểu hiện của sự thiếu trách nhiệm, nếu không muốn nói là hành vi bao che cho các nhóm lợi nhuận núp bóng giáo dục.

Giáo dục không phải là thị trường "chụp giật"

Giáo dục không phải là một thị trường để "chụp giật", và học sinh không phải là đối tượng để các doanh nghiệp như Đại Việt Star thực hiện các phép tính lợi nhuận thuần túy. Những gói thầu tiền tỷ kia đang đặt gánh nặng lên vai phụ huynh và bào mòn niềm tin vào sự công bằng của giáo dục công lập. Sự áp đảo của một cái tên duy nhất trên bản đồ thầu giáo dục tại nhiều phường, xã không thể coi là chuyện ngẫu nhiên.

Tuy nhiên, câu chuyện về Đại Việt Star không chỉ dừng lại ở các con số tài chính hay danh sách trúng thầu dài dằng dặc. Đằng sau những con số tiền tỷ ấy, quy trình thực hiện thực tế tại các ngôi trường đang diễn ra như thế nào? Liệu có sự mập mờ nào trong việc công khai hồ sơ giáo viên và chương trình giảng dạy – những yếu tố cốt lõi quyết định tương lai của học sinh?

Phụ huynh đóng tiền, nhưng liệu họ có được quyền biết "Tây" đang dạy con mình là ai, bằng cấp thế nào, hay chỉ là những lời hứa hẹn nằm trên mặt giấy của hồ sơ thầu?

Câu trả lời sẽ có trong kỳ tiếp theo của Tạp chí Việt Đức “Kỳ 2: "Cú bắt tay" hàng chục tỷ và bức màn nhung tại các trường công lập: Đại Việt Star đang dạy gì cho con em chúng ta?”.