SHB nói gì về thập kỷ “bất động” trên “đất kim cương”?

Đất vàng không thiếu giá trị - chỉ thiếu hành động, hay thiếu trách nhiệm?

Nằm giữa lõi trung tâm Hà Nội nơi mỗi mét vuông đất được định giá bằng cả chiến lược phát triển đô thị, khu đất số 31-33-35 Lý Thường Kiệt lẽ ra phải trở thành một biểu tượng xứng tầm, đóng góp rõ nét cho diện mạo và động lực kinh tế của Thủ đô.

Nhưng thay vì đóng góp vào diện mạo đô thị hay tạo ra giá trị kinh tế, khu đất này lại đang phơi bày một thực tế trái ngược: giá trị càng cao, sự lãng phí càng lớn và càng khó lý giải.

Như đã phản ánh trong “Bài 1: “Đất kim cương” 31-35 Lý Thường Kiệt 10 năm quây tôn đến bãi xe nhếch nhác giữa trung tâm Thủ đô và câu hỏi về kỷ cương đô thị?” suốt nhiều năm, khu đất bị quây kín, “án binh bất động” sau lớp tôn lạnh lẽo. Không công trình, không tiến độ, không một dấu hiệu triển khai đủ sức thuyết phục. Một khu "đất kim cương" nhưng bị bỏ mặc như một khoảng trống vô chủ giữa trung tâm hành chính, kinh tế quan trọng bậc nhất cả nước.

Đáng chú ý, phía sau lớp tôn ấy không phải là một dự án đang âm thầm chuẩn bị, mà là một bãi xe nội bộ phục vụ cho SHB. Hình ảnh những phương tiện ra vào, đỗ kín trên khu "đất kim cương" càng làm nổi bật nghịch lý: một quỹ đất có giá trị đặc biệt lại đang bị sử dụng theo cách tối giản, tạm bợ và kém hiệu quả.

Vấn đề không còn dừng ở câu chuyện chậm tiến độ thông thường. Khi sự “đóng băng” kéo dài qua nhiều năm, câu hỏi cần đặt ra không chỉ là bao giờ dự án được triển khai, mà là: vì sao một nguồn lực đặc biệt quý giá lại có thể bị “treo” trong thời gian dài như vậy mà không có một cơ chế giám sát, thúc đẩy hay chế tài đủ mạnh?

Thực tế, chính các cơ quan quản lý cũng từng thừa nhận dự án này kéo dài do vướng mắc quy hoạch và phải rà soát nhiều lần. Nhưng “vướng mắc” không thể là một tấm lá chắn vô thời hạn cho sự trì trệ. Bởi mỗi năm trôi qua không chỉ là thời gian bị lãng phí, mà là cơ hội phát triển bị đánh mất ngay tại khu vực đắt giá nhất của Thủ đô.

Dự án không “đóng băng” chỉ đang mắc kẹt trên giấy vì bài toán lợi nhuận?

Dự án tại khu "đất kim cương" 31-33-35 Lý Thường Kiệt đang rơi vào một nghịch lý: không hề "đóng băng" nhưng lại mắc kẹt hoàn toàn trên những mặt giấy. Trái ngược với khung cảnh im lìm, hoang vắng ngoài thực địa, dòng chảy thủ tục hành chính của dự án này chưa bao giờ ngừng lại kể từ năm 2016. Thay vì tiếng máy móc thi công, người ta chỉ thấy những tờ trình nối tiếp tờ trình, những phương án điều chỉnh quy hoạch liên tục được đưa ra bàn thảo và không ít lần trở thành tâm điểm trong các phiên chất vấn về tình trạng chậm triển khai.

Thực tế, độ dày của hồ sơ tỷ lệ nghịch với tiến độ thi công. Những chuyển động mang tính hình thức này đã đẩy dự án vào một vòng xoáy thủ tục luẩn quẩn, nơi mỗi lần điều chỉnh lại kéo theo một quy trình thẩm định mới, khiến ngày khởi động thực tế bị đẩy lùi xa hơn. Đây không chỉ là sự vận hành kém hiệu quả mà còn là một sự lãng phí nguồn lực đô thị nghiêm trọng.

Đi sâu vào bản chất, "điểm nghẽn" thực sự nằm ở sự mâu thuẫn giữa kỷ cương quy hoạch và tham vọng lợi ích. Trong khi quy hoạch nội đô lịch sử chỉ cho phép chiều cao tối đa khoảng 8 tầng để bảo tồn không gian, chủ đầu tư lại kiên trì theo đuổi phương án 13-15 tầng. Chính nỗ lực "vượt ngưỡng" để tối ưu hóa giá trị khu đất đã buộc dự án phải đi theo những lộ trình đặc thù, phải xin ý kiến nhiều cấp ngành và lập lại thiết kế từ đầu. Sự đánh đổi này đã biến một vị trí đắc địa thành một dự án "treo" vô thời hạn, khi bài toán lợi nhuận vẫn chưa tìm được điểm giao thoa với các nguyên tắc phát triển bền vững của Thủ đô.

SHB và bài toán tối ưu lợi ích trên vai trách nhiệm cộng đồng?

Trao đổi với Tạp chí Việt Đức, đại diện Ngân hàng Sài Gòn - Hà Nội (SHB) đưa ra lý do cho sự chậm trễ của dự án tại số 31-33-35 Lý Thường Kiệt (Hà Nội): vướng mắc quy hoạch, phải xin ý kiến nhiều cấp, nhiều ngành và chịu ràng buộc bởi đặc thù của khu vực nội đô lịch sử. Nhìn ở góc độ nào đó, những lý do này phản ánh một thực tế không sai, là những trở ngại khách quan đối với bất kỳ dự án nào trong khu vực nhạy cảm này. Tuy nhiên, vấn đề không chỉ nằm ở tính đúng sai của lý do, mà là cách SHB - một tổ chức tài chính lớn - lựa chọn ứng xử trước những rào cản đó.

Khi phương án tối ưu gặp vướng mắc kéo dài, SHB luôn tồn tại một lựa chọn thay thế: triển khai theo khung quy hoạch hiện hành, dù có thể không đạt lợi ích kinh tế cao nhất. Đây là con đường để dự án vận hành, nguồn lực đất đai không bị lãng phí, và đô thị không phải chờ đợi vô thời hạn.

Thực tế lại đi ngược lại. SHB không chọn phương án khả thi nhất để triển khai, mà tiếp tục theo đuổi các điều chỉnh mang tính tối ưu lợi ích. Kết quả là thời gian kéo dài, thủ tục gia tăng và khu "đất kim cương" đứng yên qua nhiều năm. Sự lựa chọn này, dù có thể được lý giải bằng các tính toán kinh tế, lại đang đặt ra một câu hỏi lớn về trách nhiệm của SHB.

Con số gần một thập kỷ chậm trễ buộc dư luận phải nhìn nhận về trách nhiệm của SHB. Liệu đây hoàn toàn là hệ quả khách quan, hay là kết quả của một sự đánh đổi có tính toán? Đánh đổi thời gian lấy lợi ích lớn hơn trong tương lai? Nếu là đánh đổi, thì cái giá không chỉ là tiến độ dự án, mà là chi phí cơ hội của cả một khu đất trung tâm - nơi đáng lẽ phải tạo ra giá trị cho đô thị, thay vì trở thành một khoảng trống kéo dài. Sự lựa chọn ưu tiên tối ưu lợi ích của SHB, dù có thể được giải thích bằng các lập luận kinh tế, lại đang đặt ra dấu hỏi về sự cân bằng giữa lợi ích doanh nghiệp và trách nhiệm đối với cộng đồng và sự phát triển đô thị.

Nghịch lý "ai cũng đúng" và hệ quả lãng phí kéo dài

Dự án tại 31-33-35 Lý Thường Kiệt không phải là trường hợp cá biệt, mà phản ánh một mô thức vận hành đầy nghịch lý: dự án bị đình trệ ngay cả khi tất cả các bên tham gia đều có những lý do "hợp lý" riêng. Doanh nghiệp có quyền tối ưu hóa lợi ích trên khu "đất vàng", trong khi cơ quan quản lý và các bộ, ngành phải bảo vệ quy hoạch và giữ gìn trật tự đô thị.

Vấn đề cốt lõi nằm ở chỗ những "cái đúng riêng lẻ" này không hội tụ thành một quyết định đủ dứt khoát để đưa dự án đi vào vận hành. Khi doanh nghiệp không lùi bước khỏi phương án tối ưu và cơ quan quản lý không nới lỏng quy hoạch, quy trình thẩm định tiếp tục vận hành theo quán tính an toàn. Hệ quả là một trạng thái giằng co kéo dài, nơi thời gian bị "hy sinh", dự án bị treo, đất bị bỏ hoang và cơ hội phát triển bị đánh mất.

Khi sự chậm trễ kéo dài gần một thập kỷ, nó không còn là câu chuyện của thủ tục hay kỹ thuật, mà là vấn đề của quản trị và xa hơn là trách nhiệm. Mọi lý do đều có giới hạn, và sự thiếu quyết đoán đã khiến dự án bị treo từ năm này qua năm khác mà không có điểm dừng rõ ràng.

Khu đất 31-33-35 Lý Thường Kiệt không thiếu tiềm năng, nguồn lực hay sự chú ý từ dư luận và cơ quan chức năng. Điều còn thiếu là một quyết định rõ ràng và dứt khoát để chấm dứt trạng thái "nửa vời" này. Việc tiếp tục kéo dài không còn có thể được lý giải bằng quy trình và đặt ra một câu hỏi trực diện: ai chịu trách nhiệm cho sự chậm trễ này, và trách nhiệm đó được xử lý ra sao? Sự lãng phí thời gian và nguồn lực đang bào mòn niềm tin vào kỷ cương quản lý đất đai đô thị.