Phía sau con số lợi nhuận đột biến và "bóng ma" rủi ro hệ thống

Bước nhảy vọt về lợi nhuận: Thực chất hay nhất thời?

Báo cáo tài chính hợp nhất năm 2025 của Ngân hàng Kiên Long cho thấy một bức tranh tăng trưởng đầy "kịch tính".

Tổng lợi nhuận trước thuế đạt 2.322 tỷ đồng, tăng gấp đôi so với mức 1.112 tỷ đồng của năm trước. Thu nhập lãi thuần - vốn là "nồi cơm" chính - tăng trưởng mạnh mẽ đạt hơn 3.767 tỷ đồng.

Tuy nhiên, dưới góc nhìn của các chuyên gia kinh tế, sự tăng trưởng này ẩn chứa nhiều yếu tố cần bóc tách khi nguồn thu từ lãi chiếm tỷ trọng áp đảo trong cơ cấu thu nhập, trong khi các mảng dịch vụ phi tín dụng dù có tăng trưởng nhưng vẫn chưa đủ sức tạo thế cân bằng.

Dù dư nợ cho vay khách hàng tăng vọt từ 61.432 tỷ đồng lên hơn 71.587 tỷ đồng (tăng hơn 16%), chi phí dự phòng rủi ro tín dụng trong năm lại gần như đi ngang (823 tỷ đồng so với 822 tỷ đồng năm trước). Điều này đặt ra nghi vấn về việc liệu ngân hàng có đang "nới lỏng" các tiêu chuẩn trích lập để làm đẹp con số lợi nhuận sau cùng hay không.

"Bóng ma" sai phạm hệ thống tại các chi nhánh

Hệ lụy đáng quan ngại nhất không nằm ở các con số tài chính khô khan, mà nằm ở những kết luận thanh tra liên tiếp từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN) tại các địa bàn trọng điểm như Cà Mau, Phú Quốc, Đông Sài Gòn và Lâm Đồng.

Điểm chung đáng báo động trong các kết luận thanh tra là sự lặp lại của những sai phạm mang tính hệ thống như cấp tín dụng "vượt rào", theo đó, nhiều chi nhánh bị phát hiện cấp vốn cho khách hàng không đáp ứng đủ điều kiện vay vốn theo Thông tư 39/2016/TT-NHNN.

Thanh tra cũng chỉ ra công tác kiểm tra mục đích sử dụng vốn sau giải ngân là "chưa chặt chẽ", "chưa đầy đủ", dẫn đến rủi ro dòng vốn bị sử dụng sai mục đích.

Tình trạng tập trung tín dụng vào một số ít khách hàng hoặc các dự án bất động sản xa địa bàn quản lý (như tại chi nhánh Đông Sài Gòn và Phú Quốc) tạo ra những "túi rủi ro" khổng lồ.

Việc sai phạm diễn ra đồng loạt tại nhiều chi nhánh khác nhau không còn là lỗi cá nhân đơn lẻ, mà là minh chứng cho dấu hiệu khiếm khuyết trong hệ thống quản trị rủi ro và kiểm soát nội bộ tại Hội sở chính, một chuyên gia tài chính nhận định.

Cái giá của sự tăng trưởng nóng

Việc liên tiếp bị xử phạt vi phạm hành chính và yêu cầu chấn chỉnh hoạt động đang đặt Ngân hàng Kiên Long vào thế khó khi nợ xấu tại một số chi nhánh như Lâm Đồng được đánh giá là còn cao. Các khoản vay "vượt rào" không được kiểm soát tốt, nguy cơ nợ xấu tiềm ẩn chuyển thành nợ xấu thực tế trên bảng cân đối kế toán hợp nhất là rất lớn.

Mặc dù vốn điều lệ đã được nâng lên mức hơn 5.821 tỷ đồng thông qua chia cổ tức bằng cổ phiếu, nhưng khả năng tự chủ tài chính vẫn là thách thức khi nợ phải trả chiếm tỷ trọng rất lớn trong tổng nguồn vốn (hơn 94.886 tỷ đồng nợ phải trả trên tổng 103.302 tỷ đồng tài sản).

Trong bối cảnh Ngân hàng Kiên Long vừa được chấp thuận niêm yết trên HOSE, những thông tin tiêu cực về sai phạm vận hành có thể khiến nhà đầu tư thận trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị cổ phiếu và khả năng huy động vốn dài hạn.

Ngân hàng Kiên Long đang đứng trước ngã ba đường: Tiếp tục theo đuổi con số tăng trưởng ấn tượng nhưng đầy rủi ro, hay chậm lại để kiện toàn bộ máy, làm sạch bảng cân đối và thắt chặt kỷ luật tín dụng.

Những kết luận từ NHNN không chỉ là lời cảnh báo, mà là yêu cầu cấp bách để ngân hàng tự cứu mình trước khi những sai phạm tại các chi nhánh trở thành "cú đấm" chí mạng vào an toàn hệ thống của toàn ngân hàng.