Bán vàng nhưng phải chờ tiền: Rủi ro pháp lý nằm ở đâu?

Thỏa thuận "trả tiền sau": Coi chừng cái bẫy tự nguyện

Thưa ông, việc tiệm vàng nhận vàng nhưng không trả tiền ngay cho khách có đúng quy định pháp luật không?

Luật sư Nguyễn Văn Tuấn: Về mặt hình thức, Bộ luật Dân sự 2015 cho phép các bên tự do thỏa thuận về thời điểm thanh toán. Nghĩa là việc "nhận vàng trước, trả tiền sau" không bị cấm nếu có sự đồng thuận giữa cửa hàng và khách hàng.

Tuy nhiên, rắc rối nằm ở chỗ: sự thỏa thuận này phải minh bạch. Nếu cửa hàng không thông báo rõ thời gian trả tiền, không lập chứng từ đầy đủ hoặc tự ý kéo dài thời gian chi trả với lý do "chờ đối soát" mà không có thỏa thuận trước, đó là hành vi vi phạm nghĩa vụ thanh toán. Đặc biệt, theo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023, doanh nghiệp phải cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác. Nếu chỉ thông báo "trả sau" sau khi đã cầm vàng của khách, tiệm vàng đã vi phạm nghĩa vụ thông tin.

Vậy nếu tiệm vàng chậm trả tiền, người dân có quyền đòi lãi hay bồi thường gì không, thưa ông?

Luật sư Nguyễn Văn Tuấn: Hoàn toàn có quyền. Theo Điều 357 Bộ luật Dân sự 2015, bên chậm trả tiền phải trả lãi đối với số tiền chậm trả tương ứng với thời gian chậm thực hiện. Ngoài ra, nếu việc chậm trả khiến khách hàng mất cơ hội đầu tư hoặc chịu thiệt hại do giá vàng biến động, người dân có quyền yêu cầu bồi thường.

Người dân nên lưu ý: Mọi tin nhắn, ghi âm, hóa đơn, giấy hẹn chính là bằng chứng thép khi khởi kiện hoặc tố cáo.

Cảnh giác dấu hiệu chiếm dụng vốn trái phép

Có ý kiến cho rằng việc "trả tiền sau" thực chất là một hình thức chiếm dụng vốn hoặc huy động vốn trái phép. Ông nhìn nhận thế nào?

Luật sư Nguyễn Văn Tuấn: Đây là ranh giới rất mong manh. Nếu việc chậm thanh toán diễn ra có hệ thống, quy mô lớn, lấy tiền người sau trả người trước hoặc dùng vàng của khách để xoay vòng vốn kinh doanh khác mà không bảo đảm khả năng thanh khoản, thì không còn là giao dịch dân sự thuần túy nữa.

Nó tiềm ẩn dấu hiệu của tội "Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản" (Điều 175 Bộ luật Hình sự). Cơ quan quản lý cần vào cuộc thanh tra ngay những đơn vị có dấu hiệu chậm trả bất thường để ngăn chặn rủi ro đổ vỡ dây chuyền, bảo vệ sự ổn định của thị trường tài chính.

Để không rơi vào tình cảnh "cầm dao đằng lưỡi", ông có khuyến nghị gì cho người dân khi đi bán vàng trong thời điểm này?

Luật sư Nguyễn Văn Tuấn: Tôi có 3 lời khuyên "sống còn": Thứ nhất là cần ưu tiên cơ sở uy tín. Đừng vì chênh lệch giá nhỏ mà giao dịch tại những nơi không minh bạch về hóa đơn. Thứ 2, chứng từ chính là vật phòng thân. Tuyệt đối không giao vàng khi chỉ có cam kết miệng. Phải có phiếu nhận vàng ghi rõ: loại vàng, số lượng, giá trị quy đổi và đặc biệt là thời hạn thanh toán cụ thể. Thứ 3, nếu thấy tiệm vàng trì hoãn với lý do mập mờ, hãy dừng giao dịch và báo ngay cho cơ quan quản lý thị trường hoặc cơ quan công an để bảo vệ quyền lợi.

Xin cảm ơn ông!