Kinh tế Trung Quốc giảm tốc sau quý I: Áp lực đè nặng lên chiếc "lò xo" tiêu dùng

Nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đang phát đi những tín hiệu hụt hơi rõ rệt ngay sau giai đoạn khởi sắc đầu năm. Theo dữ liệu mới nhất được Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc (NBS) công bố, đà suy thoái đang có xu hướng ăn sâu hơn vào cấu trúc kinh tế khi hầu hết các chỉ số vĩ mô chủ chốt đều đồng loạt chậm lại.

Sự mất cân đối nghiêm trọng giữa một bên là năng lực sản xuất thượng nguồn mạnh mẽ và một bên là nhu cầu tiêu dùng nội địa suy kiệt đang đặt Bắc Kinh trước áp lực phải sớm tung ra các gói kích thích mạnh tay hơn để cứu vãn mục tiêu tăng trưởng.

Tâm điểm của sự lo ngại đổ dồn vào thị trường nội địa khi doanh số bán lẻ tháng 5 bất ngờ sụt giảm 0,6% so với cùng kỳ năm trước, đánh dấu lần tăng trưởng âm đầu tiên của thước đo tiêu dùng này kể từ tháng 12/2022.

Kết quả này gây sốc cho thị trường bởi trước đó các chuyên gia kinh tế do Reuters khảo sát đều kỳ vọng chỉ số này sẽ giữ được mức đi ngang. Thực tế cho thấy, ngay cả cú hích từ kỳ nghỉ lễ Lao động kéo dài đầu tháng 5 cũng không thể vực dậy được tâm lý e dè của người tiêu dùng trên toàn quốc.

Dù lượng người đổ về các điểm du lịch và nhà hàng tăng lên, mức chi tiêu bình quân đầu người lại sụt giảm đáng kể so với cùng kỳ năm ngoái, chứng minh xu hướng nhạy cảm về giá và thắt chặt hầu bao của người dân trong bối cảnh triển vọng thu nhập tương lai chưa rõ ràng.

Song song với bức tranh tiêu dùng ảm đạm, dòng vốn đầu tư vào khu vực đô thị cũng ghi nhận mức lao dốc nghiêm trọng hơn dự báo. Tính chung trong 5 tháng đầu năm, đầu tư tài sản cố định tại các đô thị, bao gồm hạ tầng và bất động sản, đã giảm mạnh 4,1% so với cùng kỳ, nới rộng đáng kể biên độ giảm so với mức 1,6% của 4 tháng đầu năm và bỏ xa dự báo giảm 2% của giới quan sát.

"Tử huyệt" bất động sản tiếp tục là lực cản lớn nhất khi dòng vốn đổ vào lĩnh vực này chứng kiến mức sụt giảm sâu tới 16,2%. Đáng ngại hơn, dữ liệu từ nền tảng tài chính Wind chỉ ra rằng đầu tư vào khu vực sản xuất cũng lần đầu tiên quay đầu giảm kể từ cuối năm 2020, bất chấp những nỗ lực thúc đẩy công nghệ cao của chính phủ, trong khi đầu tư cho hạ tầng chỉ nhích nhẹ ở mức 0,6%.

Ở chiều ngược lại, hoạt động sản xuất công nghiệp và xuất khẩu trở thành những điểm sáng đơn độc chống đỡ nền kinh tế. Sản lượng công nghiệp tháng 5 đạt mức tăng trưởng 4,5%, vượt qua kỳ vọng 4,3% của thị trường và phục hồi từ đáy ba năm được ghi nhận hồi tháng 4.

Nền kinh tế Trung Quốc hiện đang vận hành theo mô hình phân hóa "hình chữ K" rất điển hình, nơi các ngành công nghệ cốt lõi và xuất khẩu bứt tốc mạnh mẽ nhưng phần còn lại của nền kinh tế lại trì trệ. Xuất khẩu duy trì đà bứt phá bằng mức tăng trưởng hai con số liên tiếp nhờ nhu cầu thế giới bùng nổ đối với các sản phẩm năng lượng tái tạo và thiết bị trí tuệ nhân tạo (AI).

Bối cảnh địa chính trị toàn cầu cũng đang mang lại những tác động đan xen lên đại lục. Việc Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Mỹ và Iran đạt thỏa thuận sơ bộ gia hạn ngừng bắn thêm 60 ngày tại Trung Đông đã giúp hạ nhiệt đáng kể lo ngại về một cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu.

Tuy nhiên, những dư chấn trước đó từ khu vực này đã đẩy chi phí hàng hóa cơ bản lên cao, gián tiếp giúp Trung Quốc giảm bớt áp lực giảm phát kéo dài nhiều năm. Chỉ số giá sản xuất (PPI) của nước này tăng với tốc độ nhanh nhất trong gần 4 năm, song mức tăng này lại đẩy các doanh nghiệp vào thế khó.

Do sức mua nội địa quá yếu, các nhà cung cấp khâu đầu nguồn buộc phải tự gánh chịu chi phí sản xuất gia tăng thay vì chuyển giao sang người tiêu dùng, khiến chỉ số giá tiêu dùng (CPI) chỉ giữ ở mức tăng khiêm tốn 1,2% và trực tiếp bào mòn biên lợi nhuận của doanh nghiệp.

Dù tỷ lệ thất nghiệp toàn quốc có sự cải thiện nhẹ khi giảm từ 5,2% xuống 5,1% trong tháng 5, giới phân tích nhận định bấy nhiêu là chưa đủ để xoay chuyển cục diện tiêu dùng khi niềm tin thị trường lao động chưa thực sự phục hồi.