Lần đầu tiên, cơ quan quản lý nhà nước, chính quyền cấp xã, nền tảng thương mại điện tử và doanh nghiệp cùng ngồi lại bàn giải pháp hướng đến mục tiêu phát triển thương mại điện tử bền vững, thu hẹp khoảng cách vùng miền, theo đó, 60% số xã có thương nhân bán hàng trực tuyến vào năm 2030 thành kết quả cụ thể tại từng xã. Mô hình "Xã, phường thương mại điện tử" do TikTok Shop khởi xướng cùng Cục Thương mại điện tử được giới thiệu là một trong những sáng kiến có kết quả thực tế.
Hội nghị do Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn chủ trì. Báo Công Thương phối hợp với Cục Thương mại điện tử tổ chức, với sự đồng hành của TikTok Shop. Hội nghị diễn ra trực tiếp kết hợp trực tuyến, kết nối điểm cầu tới Sở Công Thương, chính quyền xã, phường tại 34 tỉnh, thành phố.
Tham dự Hội nghị có ông Nguyễn Đức Lê, Phó Cục Trưởng Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước; bà Nguyễn Thị Minh Huyền, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử; lãnh đạo Cục Xuất nhập khẩu, Cục Xúc tiến thương mại, Cục Công nghiệp, Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên; ông Nguyễn Văn Minh, Tổng Biên tập Báo Công Thương; bà Trần Thị Tân, Giám đốc Trách nhiệm xã hội và Hợp tác chiến lược TikTok Shop; đại diện Văn phòng Điều phối nông thôn mới Trung ương, Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, Hiệp hội Làng nghề Việt Nam, các doanh nghiệp bưu chính, logistics, hợp tác xã, hộ kinh doanh, nhà sáng tạo nội dung cùng các cơ quan báo chí.
Mô hình xã, phường thương mại điện tử góp phần quan trọng cho tăng trưởng hai con số
Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Nguyễn Việt Sơn nêu rõ đưa thương mại điện tử về xã là thực hiện trực tiếp các chủ trương lớn: mục tiêu tăng trưởng kinh tế bình quân từ 10%/năm trở lên giai đoạn 2026-2030, kinh tế số đạt khoảng 30% GDP của Nghị quyết Đại hội XIV; yêu cầu tăng trưởng "2 con số" tại Kết luận số 18-KL/TW; Nghị quyết số 57-NQ/TW, Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị.
Với ngành Công Thương, Nghị quyết số 01/NQ-CP xác định thương mại điện tử là một trong các động lực tăng trưởng mới cần tạo đột phá, giao Bộ Công Thương chủ trì hai chỉ tiêu năm 2026: thị trường bán lẻ trực tuyến tới người tiêu dùng (B2C) tăng 20-22%, tỷ lệ doanh nghiệp ứng dụng thương mại điện tử đạt 60-62%. Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026-2030 tại Quyết định số 1568/QĐ-BCT đặt mục tiêu đến năm 2030: 60% doanh nghiệp nhỏ và vừa kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử; 60% số xã và đơn vị hành chính tương đương có thương nhân bán hàng hóa hoặc cung ứng dịch vụ trực tuyến; các địa phương ngoài Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh đóng góp 50% giá trị giao dịch B2C cả nước.
Khung pháp lý đã về tới cơ sở. Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15 và Nghị định số 248/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 01/7/2026. Quyết định số 51/2025/QĐ-TTg đưa việc triển khai hiệu quả hoạt động thương mại điện tử thành nội dung 7.3 trong Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới, được Thông tư số 17/2026/TT-BCT hướng dẫn cụ thể. Lần đầu tiên, cấp xã có trách nhiệm đo thương mại điện tử trên địa bàn mình.
Thương mại điện tử về tới xã không chỉ mở thêm kênh tiêu thụ mà còn hình thành phương thức phân phối hiện đại, góp phần hiện đại hóa nền thương mại Việt Nam từ gốc.
Cần sự quan tâm, vào cuộc mạnh mẽ ở cả 34 tỉnh, thành
Năm 2025, quy mô thương mại điện tử Việt Nam đạt khoảng 31 tỷ USD, tăng 25,5%, chiếm khoảng 11% tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng. Song mức phát triển giữa các địa phương còn chênh lớn. Chỉ số Thương mại điện tử Việt Nam 2026 của Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam cho TP. Hồ Chí Minh 91,1 điểm, Hà Nội 87,5 điểm, ba địa phương kế tiếp chỉ từ 17,9 đến 22,3 điểm; tỷ lệ giữa hai thành phố lớn với các địa phương còn lại vẫn ở mức 70-30.
Trình bày đề dẫn "Bản đồ xã thương mại điện tử 2026", Tổng Biên tập Báo Công Thương Nguyễn Văn Minh cho biết Báo đã rà cổng thông tin của 3.321 xã, phường, đặc khu, dữ liệu chốt ngày 04/11/2026. Trong 2.497 đơn vị đủ dữ liệu, 587 xã có việc do chính xã tổ chức về thương mại điện tử, 178 xã (7,1%) nêu được kết quả, chỉ 18 xã nêu được số đơn hàng, doanh thu hay số hộ bán. Đây là điều chính quyền tự đăng, chưa phải số đo doanh số, song cho thấy việc triển khai ở cơ sở còn phải thực chất hơn.
Ở cấp tỉnh, An Giang đặt mục tiêu 100% Ủy ban nhân dân cấp xã có kế hoạch riêng về thương mại điện tử, có ít nhất một cán bộ phụ trách; Tuyên Quang, Ninh Bình đặt mục tiêu ít nhất 60% số xã, phường có thương nhân bán hàng trực tuyến. Tuy nhiên, đa số tỉnh, thành phố chưa giao nhiệm vụ, chỉ tiêu cụ thể cho cấp xã; hoạt động hỗ trợ còn nặng về tập huấn, livestream theo đợt.
Để đạt mục tiêu 60%, bà Nguyễn Thị Minh Huyền, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử, đề nghị chính quyền địa phương chủ động chọn địa bàn, xác định nhóm sản phẩm có lợi thế, khảo sát nhu cầu người kinh doanh, bố trí đầu mối hỗ trợ tại chỗ; Sở Công Thương hướng dẫn, kết nối nguồn lực, theo dõi kết quả; nền tảng, đơn vị dịch vụ hỗ trợ kỹ năng, công cụ, giao nhận, tiếp cận thị trường.
Mô hình "Xã, phường thương mại điện tử": Từ sáng kiến của TikTok Shop đến lời giải cho mục tiêu quốc gia
Từ tháng 01/2026, TikTok Shop phối hợp với Cục Thương mại điện tử công bố, thí điểm mô hình "Xã, phường thương mại điện tử", đưa thương mại điện tử về tận cấp xã. Theo bà Trần Thị Tân, mô hình được xây dựng từ ba năm đồng hành cùng các chương trình hỗ trợ (2023-2025), nhằm tháo sáu điểm nghẽn: đào tạo thiếu tính liên tục và thực hành; hộ kinh doanh hoạt động riêng lẻ; thiếu lực lượng hỗ trợ tại chỗ; sản phẩm chưa chuẩn hóa thông tin, hình ảnh, nguồn gốc, nguồn cung chưa ổn định; logistics chưa sát điều kiện địa bàn; cách đo thiên về kết quả ngắn hạn.
Điểm khác biệt của mô hình là TikTok Shop cùng chính quyền xây nền để người dân kinh doanh lâu dài, đi xa hơn việc đưa sản phẩm lên sàn hay tổ chức các phiên livestream lớn mang tính thời điểm. Chính quyền cấp xã giữ vai trò chủ động kết nối nguồn lực, chọn sản phẩm đặc trưng; nền tảng thiết kế nội dung hỗ trợ theo thế mạnh sản phẩm, năng lực người bán, điều kiện từng xã. Kết quả được đo cả ngắn hạn (số người được đào tạo, số đơn hàng) lẫn dài hạn (khả năng tự vận hành, duy trì, tăng trưởng sau hỗ trợ). Mô hình hỗ trợ trực tiếp giúp địa phương thực hiện nội dung 7.3 trong Bộ tiêu chí xã nông thôn mới giai đoạn 2026-2030, góp phần thực hiện Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia.
Từ nông sản, sản phẩm OCOP vùng cao đến cây giống, hoa kiểng, hàng làng nghề, mô hình cho thấy có thể điều chỉnh theo lợi thế từng nơi. Cả ba tỉnh, thành phố thí điểm đã có kế hoạch mở rộng sang Than Uyên (Lai Châu), Bát Tràng, Thư Lâm (Hà Nội) cùng các địa bàn khác.
Trao đổi kinh nghiệm tỉnh tiên phong, ông Trần Quốc Tuấn, Đại biểu Quốc hội, Giám đốc Sở Công Thương Vĩnh Long, chia sẻ cách tỉnh đồng hành cùng xã Chợ Lách và nền tảng để đưa cây giống, hoa kiểng lên kênh trực tuyến.
Bà Nguyễn Thị Minh Huyền ghi nhận sáng kiến của TikTok Shop đã đạt kết quả tích cực bước đầu, phù hợp mục tiêu chung, góp phần trang bị kiến thức, kỹ năng để người dân trực tiếp kinh doanh trực tuyến, tận dụng cơ hội từ kinh tế số.
Trong sáu tháng cuối năm 2026, nhà bán hàng mới tại các địa phương triển khai mô hình được tiếp cận gói hỗ trợ của TikTok Shop trị giá tới 200 triệu đồng mỗi đơn vị, gồm miễn hoa hồng và phí giao dịch 60 ngày, tín dụng quảng cáo, voucher ưu đãi, chiến dịch thúc đẩy tiêu thụ mùa mua sắm cuối năm. Năm 2027, TikTok Shop đặt mục tiêu phối hợp để mỗi tỉnh, thành phố có ít nhất một xã, phường tham gia mô hình, góp phần trực tiếp vào mục tiêu 60% số xã có thương nhân bán hàng trực tuyến của Bộ Công Thương.
Cần thước đo và giải pháp hỗ trợ hiệu quả
Phiên 1 "Định hướng hành động và thước đo hiệu quả từ phát triển thương mại điện tử tại cơ sở" có sự tham gia của Cục Thương mại điện tử, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, ông Đỗ Hữu Hưng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam. Phiên thảo luận làm rõ xã mới khởi động nên bắt đầu từ đâu, kết quả nào cho thấy thay đổi thực chất. Tổng Biên tập Nguyễn Văn Minh đề xuất bốn nhóm chỉ số: số chủ thể tham gia; số gian hàng đang hoạt động và người bán được đào tạo; số đơn hàng thành công, doanh thu, thị trường tiêu thụ; khả năng duy trì, chi phí, an toàn giao dịch. Tiến độ mục tiêu 60% cần đối chiếu với danh sách những người đang thực sự kinh doanh.
Phiên 2 "Phát triển xã thương mại điện tử: Bài học kinh nghiệm, tháo gỡ điểm nghẽn, tạo nền tảng phát triển bền vững" có lãnh đạo xã Bình Lư, Phượng Dực, Chợ Lách, Hiệp hội Làng nghề Việt Nam, TikTok Shop, Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, Viettel Post. Các đại biểu thẳng thắn nêu điểm nghẽn: năng lực vận hành của người bán, chuẩn hóa sản phẩm, ổn định nguồn cung, chi phí giao nhận chặng đầu ở vùng cao, cơ chế hỗ trợ thường xuyên tại xã.
Bộ Công Thương đề nghị các Sở Công Thương đưa TMĐT vào kịch bản tăng trưởng
Kết luận Hội nghị, Thứ trưởng Nguyễn Việt Sơn giao Cục Thương mại điện tử nghiên cứu trên cơ sở tích hợp các Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, văn bản hướng dẫn của các bộ, ngành về thực hiện Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2030 đã ban hành, chủ trì tham mưu có ý kiến góp ý cho Bộ Nông nghiệp và Môi trường điều chỉnh, hướng dẫn tiêu chí 7.3 về việc chi tiết thống kê xã thương mại điện tử; hướng dẫn nghĩa vụ định danh cho người bán quy mô nhỏ ở nông thôn; tiếp tục đào tạo đến cấp xã gắn với thực hành. Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước phối hợp chuẩn hóa sản phẩm OCOP cấp xã, truy xuất nguồn gốc, phòng chống hàng giả mạo danh đặc sản địa phương.
Thứ trưởng đề nghị các Sở Công Thương đưa thương mại điện tử vào kịch bản tăng trưởng của tỉnh; tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh xác định số liệu ban đầu theo nhóm xã, đặt chỉ tiêu, công khai kế hoạch, lập sổ theo dõi, kiểm tra mẫu số liệu xã báo cáo. Chính quyền cấp xã bố trí đầu mối, xác định việc làm hằng năm, báo cáo bằng số hộ đang bán, số đơn hàng, doanh thu có nguồn đối chiếu.
Các nền tảng, doanh nghiệp bưu chính được đề nghị công khai biểu phí, lộ trình phí sau ưu đãi; cùng địa phương giảm chi phí giao hàng chặng đầu ở vùng cao; cung cấp số liệu tổng hợp theo địa bàn khi cơ quan quản lý đo thử; tạo điều kiện để người bán tiếp cận nhiều kênh tiêu thụ. Báo Công Thương tiếp tục cập nhật bản đồ xã thương mại điện tử, phản ánh cả mô hình hiệu quả lẫn địa bàn còn khó khăn. Các kiến nghị thuộc thẩm quyền Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong đó có hướng dẫn kê khai thuế giản lược, được Ban Tổ chức báo cáo lãnh đạo Bộ Công Thương để có văn bản gửi cơ quan liên quan. Ban Tổ chức đề xuất duy trì Hội nghị thành diễn đàn thường niên của ngành Công Thương.
Thứ trưởng Nguyễn Việt Sơn nhấn mạnh, thước đo cuối cùng của Hội nghị nằm ở từng xã: thêm bao nhiêu người dân tự bán được hàng, bao nhiêu sản phẩm có đầu ra ổn định, thu nhập người dân tăng bao nhiêu. Khi thương mại điện tử thực sự về tới xã, mỗi xã có thêm một động lực để cả nước hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Đề xuất đưa Hội nghị xã phường Thương mại điện tử toàn quốc thành diễn đàn thường niên của ngành Công Thương.
Với định hướng lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, chính quyền cơ sở làm đầu mối, hiệu quả kinh tế làm thước đo, sự đồng hành của các nền tảng như TikTok Shop làm lực đẩy, Hội nghị Xã thương mại điện tử toàn quốc lần thứ nhất được kỳ vọng tạo chuyển biến trong tổ chức thực hiện chính sách, có thêm nhiều xã thương mại điện tử trên cả nước, đưa sản phẩm Việt đến thị trường mới, góp phần hiện đại hóa nền thương mại Việt Nam và thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số.
