Văn phòng Chính phủ vừa ban hành Thông báo số 421/TB-VPCP, thông báo kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng tại cuộc họp về tình hình sản xuất, tiêu thụ và xuất khẩu sầu riêng.
Theo thông báo, thời gian qua, công tác quản lý mã số vùng trồng, mã cơ sở đóng gói và hoạt động kiểm nghiệm sầu riêng phục vụ xuất khẩu đã được Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường quan tâm chỉ đạo theo hướng ngày càng chặt chẽ, bài bản. Quy trình cấp mã số từng bước được hoàn thiện, thời gian cấp mã được rút ngắn và hệ thống phòng kiểm nghiệm được mở rộng nhằm đáp ứng yêu cầu của các thị trường nhập khẩu.
Chính phủ cũng đã ban hành Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP ngày 31/7/2026. Sau khi Nghị quyết được ban hành, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các bộ, ngành, địa phương liên quan đã triển khai các giải pháp tháo gỡ vướng mắc, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho sản xuất, tiêu thụ và xuất khẩu sầu riêng.
Tuy nhiên, Chính phủ nhìn nhận công tác quản lý nông sản nói chung và sầu riêng nói riêng vẫn còn những khó khăn, vướng mắc cần sự phối hợp đồng bộ giữa các bộ, ngành và địa phương.
Đáng chú ý, trong bối cảnh sầu riêng Việt Nam bước vào mùa vụ tiêu thụ cao điểm, yêu cầu đối với chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc ngày càng cao. Trong khi đó, nhu cầu tại các thị trường lớn truyền thống chưa ổn định; xu hướng bảo hộ thương mại, rào cản kỹ thuật, tiêu chuẩn xanh cùng các yêu cầu về kiểm dịch thực vật, an toàn thực phẩm ngày càng nghiêm ngặt.
Hạn chế mở rộng tự phát, tổ chức lại vùng nguyên liệu
Trước những thách thức trên, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu triển khai đồng bộ các giải pháp từ tổ chức sản xuất, nâng cao chất lượng, bảo đảm an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc đến phát triển hạ tầng sản xuất, bảo quản, chế biến, logistics và đa dạng hóa thị trường.
Một trong những yêu cầu đáng chú ý là phải rà soát, tổ chức lại vùng nguyên liệu sầu riêng trên cơ sở điều kiện đất đai, nguồn nước, khí hậu, hạ tầng và khả năng liên kết thị trường.
Theo đó, cần hạn chế việc mở rộng diện tích tự phát tại những khu vực không phù hợp về khí hậu, đất đai, nguồn nước và cơ sở hạ tầng; thay vào đó tập trung phát triển các vùng sản xuất hàng hóa, gắn sản xuất với sơ chế, chế biến, tiêu thụ và xuất khẩu.
Doanh nghiệp xuất khẩu được khuyến khích đầu tư trở lại vùng nguyên liệu, hỗ trợ kỹ thuật cho người sản xuất, thiết lập quy trình truy xuất nguồn gốc và bảo đảm tuân thủ các tiêu chuẩn của thị trường.
Cùng với việc tổ chức lại sản xuất, định hướng xây dựng thương hiệu quốc gia cho sầu riêng Việt Nam cũng được đặt ra, gắn với chỉ dẫn địa lý, đặc trưng chất lượng và lợi thế mùa vụ.
Kiên quyết không xuất khẩu sầu riêng từ vùng trồng bị cảnh báo nhiễm Cadimi
An toàn thực phẩm và kiểm soát chất lượng được xác định là một trong những yêu cầu trọng tâm.
Các cơ quan chức năng phải hướng dẫn người sản xuất thực hiện quy trình canh tác an toàn, sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật đúng quy định, đáp ứng yêu cầu của thị trường nhập khẩu.
Đồng thời, phải chủ động xây dựng và triển khai chương trình giám sát an toàn thực phẩm, kiểm dịch thực vật đối với sầu riêng xuất khẩu; thiết lập hệ thống giám sát, cảnh báo sớm dịch hại cây trồng và tổ chức khoanh vùng xử lý khi phát hiện vấn đề.
Đáng chú ý, Phó Thủ tướng yêu cầu kiên quyết không cấp phép xuất khẩu và áp dụng biện pháp chế tài quản lý nghiêm ngặt đối với sản phẩm sầu riêng có nguồn gốc từ vùng trồng bị cảnh báo nhiễm Cadimi.
Song song với kiểm soát chất lượng, Chính phủ định hướng khuyến khích đầu tư các cơ sở sơ chế, bảo quản và chế biến ngay tại những vùng sản xuất tập trung; nâng tỷ trọng sản phẩm chế biến và xây dựng chính sách hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn.
Mở rộng xuất khẩu sầu riêng đông lạnh sang Mỹ, EU, Nhật Bản
Để giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống, Phó Thủ tướng yêu cầu tiếp tục đàm phán mở rộng thị trường xuất khẩu và gia tăng thị phần tại những thị trường tiềm năng.
Trong đó, định hướng được đặt ra là mở rộng xuất khẩu sầu riêng đông lạnh sang Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản, Canada, Hàn Quốc, Úc...; đồng thời đẩy mạnh xúc tiến thương mại tại Anh, Pháp, Hà Lan và UAE.
Công tác thông tin và dự báo thị trường cũng phải được tăng cường để định hướng sản xuất phù hợp, hạn chế tình trạng phát triển diện tích không gắn với nhu cầu tiêu thụ.
Đối với thị trường Trung Quốc, Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao tiếp tục làm việc với Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC), đẩy nhanh tiến độ công nhận mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói và phòng kiểm nghiệm; đồng thời thống nhất quy trình kiểm tra, thông quan đối với sầu riêng Việt Nam theo hướng thuận lợi hơn.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng phải nâng cao năng lực và số lượng cơ sở kiểm nghiệm nông sản, bảo đảm đáp ứng yêu cầu của Trung Quốc và các quốc gia nhập khẩu.
Khẩn trương khôi phục năng lực các phòng kiểm nghiệm
Phó Thủ tướng giao Bộ Khoa học và Công nghệ chỉ đạo các Trung tâm kỹ thuật tiêu chuẩn đo lường chất lượng Quatest 1, Quatest 2, Quatest 3 cùng các phòng kiểm nghiệm chuyên ngành trực thuộc khẩn trương khôi phục năng lực và hoàn thiện hồ sơ pháp lý.
Các đơn vị phải hoàn thiện hồ sơ đăng ký kiểm nghiệm sầu riêng xuất khẩu sang Trung Quốc ngay trong tháng 8/2026 để Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổng hợp, đề nghị phía Trung Quốc xem xét, công nhận.
Bộ Khoa học và Công nghệ đồng thời có trách nhiệm tổng hợp, chia sẻ dữ liệu về các phòng kiểm nghiệm đủ năng lực phân tích chỉ tiêu Cd, Vàng O; hướng dẫn, kiểm tra và hỗ trợ tháo gỡ những khó khăn trong quá trình cấp đăng ký lĩnh vực hoạt động kiểm nghiệm tại địa phương.
Trong khi đó, Bộ Công Thương được giao chỉ đạo hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài chủ động cập nhật chính sách thương mại, rào cản kỹ thuật và yêu cầu của các thị trường nhập khẩu; cảnh báo sớm để doanh nghiệp xây dựng kế hoạch sản xuất, kiểm nghiệm và điều tiết tiến độ giao hàng, tránh tập trung hàng hóa gây quá tải hệ thống kiểm nghiệm và cửa khẩu.
Bộ Tài chính được yêu cầu đơn giản hóa thủ tục hành chính về thuế, tạo thuận lợi cho sản xuất, kinh doanh nông nghiệp và hoạt động xuất khẩu.
Bộ Công an chỉ đạo công an các địa phương tăng cường nắm tình hình, phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến hoạt động kiểm nghiệm, đặc biệt tại khu vực cửa khẩu, không để ảnh hưởng đến sản xuất và xuất khẩu nông sản.
Chủ tịch UBND tỉnh chịu trách nhiệm nếu để ách tắc xuất khẩu sầu riêng
Đối với các địa phương, yêu cầu của Chính phủ được đặt ra cụ thể hơn.
UBND các tỉnh, thành phố phải xây dựng và triển khai kế hoạch phát triển sản xuất, tiêu thụ, xuất khẩu sầu riêng phù hợp điều kiện thực tế; chuẩn hóa dữ liệu vùng nguyên liệu; đầu tư hạ tầng sản xuất, chế biến, bảo quản và logistics, đồng thời kịp thời tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và người sản xuất.
Đặc biệt, các địa phương phải rà soát, quản lý chặt diện tích sầu riêng, không mở rộng diện tích, thay vào đó tập trung nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất; tổ chức sản xuất theo chuỗi liên kết và nhu cầu thực tế của thị trường.
Trách nhiệm của người đứng đầu địa phương cũng được xác định rõ. Theo kết luận của Phó Thủ tướng, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố chịu trách nhiệm trước Thủ tướng Chính phủ nếu để xảy ra ách tắc trong việc cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, kiểm nghiệm hoặc gây ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu sầu riêng.
Những yêu cầu trên cho thấy định hướng quản lý ngành hàng sầu riêng đang chuyển mạnh từ phát triển theo chiều rộng sang kiểm soát chất lượng, chuẩn hóa vùng nguyên liệu và tổ chức sản xuất theo tín hiệu thị trường. Trong bối cảnh các quốc gia nhập khẩu ngày càng siết tiêu chuẩn kỹ thuật, dư địa tăng trưởng của sầu riêng Việt Nam sẽ không chỉ phụ thuộc vào diện tích và sản lượng, mà ngày càng gắn chặt với khả năng kiểm soát an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, năng lực kiểm nghiệm và mức độ tuân thủ của toàn bộ chuỗi sản xuất – xuất khẩu.
