Thí điểm chế định luật sư công: Từng bước kiện toàn đội ngũ

Ngay sau khi Nghị quyết số 24/2026/QH16 có hiệu lực, Bộ Tư pháp đã chủ động phối hợp với các bộ, ngành, địa phương ban hành kế hoạch, hướng dẫn chuyên môn, từng bước kiện toàn tổ chức bộ máy và tiêu chuẩn chức danh.
Thí điểm chế định luật sư công: Từng bước kiện toàn đội ngũ - Ảnh 1.
Từng bước kiện toàn tổ chức bộ máy và tiêu chuẩn chức danh luật sư công. Ảnh minh họa (Báo Tuổi trẻ)

Đã cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư công cho 41 người

Tại hội thảo tham vấn về việc triển khai thí điểm chế định luật sư công, Phó Cục trưởng Cục Bổ trợ tư pháp Đặng Kim Hoa cho biết, việc xây dựng chế định luật sư công nhằm thể chế hóa chủ trương tại Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 9/11/2022 của Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới và Kết luận số 23-KL/TW ngày 7/4/2026 của Bộ Chính trị về Đề án "Nghiên cứu xây dựng chế định luật sư công trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay".

Trên cơ sở đó, Quốc hội khóa XVI đã ban hành Nghị quyết số 24/2026/QH16 ngày 24/4/2026 về thí điểm thực hiện chế định luật sư công. Đây là dấu mốc quan trọng, đặt nền móng pháp lý cho việc hình thành đội ngũ luật sư công chuyên nghiệp, bản lĩnh, hoạt động trong khu vực công nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước.

Theo Nghị quyết số 24/2026/QH16, việc thí điểm được triển khai tại 8 bộ và 10 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương trong thời hạn 2 năm. Ngay sau khi nghị quyết có hiệu lực, Bộ Tư pháp đã chủ động phối hợp với các bộ, ngành, địa phương ban hành kế hoạch, hướng dẫn chuyên môn, từng bước kiện toàn tổ chức bộ máy và tiêu chuẩn chức danh.

Tuy nhiên, do đây là mô hình mới trong hệ thống pháp luật và nền hành chính quốc gia, quá trình triển khai bước đầu vẫn gặp một số khó khăn, vướng mắc. Trong đó, nổi lên là vấn đề nhận thức, cơ chế phối hợp liên ngành, tiêu chuẩn tuyển chọn, chế độ đãi ngộ và việc phân định chức năng, nhiệm vụ giữa luật sư công với đội ngũ pháp chế hiện hành.

Đại diện Cục Bổ trợ tư pháp cho biết, đến nay, Bộ trưởng Bộ Tư pháp đã cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư cho 41 trường hợp theo đề nghị của các cơ quan thực hiện thí điểm.

Thời gian tới, các cơ quan tiếp tục rà soát nguồn nhân lực, lựa chọn người đủ điều kiện để đề nghị cấp Chứng chỉ. Sau khi được cấp Chứng chỉ, luật sư công phải tham gia lớp bồi dưỡng trước khi được cử thực hiện các công việc có tính chất pháp lý tại khu vực nhà nước.

Đối với những người chưa đủ điều kiện cấp Chứng chỉ nhưng thuộc diện được giảm thời gian đào tạo hoặc tập sự hành nghề luật sư, các cơ quan cần chủ động cử đi đào tạo, tập sự theo quy định. Người có nguyện vọng trở thành luật sư công có thể tập sự tại tổ chức hành nghề luật sư hoặc cơ quan, doanh nghiệp quản lý luật sư công.

Trường hợp nguồn nhân lực hiện có chưa đáp ứng yêu cầu, cơ quan thực hiện thí điểm có thể nghiên cứu tuyển dụng, tiếp nhận luật sư, chuyên gia, nhà khoa học, luật gia có trình độ, kinh nghiệm phù hợp, nhưng phải bảo đảm không làm tăng biên chế được giao.

Tăng cường phối hợp, sử dụng hiệu quả nguồn lực luật sư công

Một trong những nội dung đáng chú ý trong quá trình triển khai thí điểm là cơ chế phối hợp, huy động và sử dụng luật sư công giữa các cơ quan.

Theo đó, khi có nhu cầu sử dụng luật sư công của cơ quan khác, đơn vị có thể gửi văn bản đề nghị cơ quan có luật sư công cử người tham gia hoặc đề nghị cơ quan quản lý nhà nước về luật sư công giới thiệu. Như vậy, 18 cơ quan thực hiện thí điểm có thể sử dụng luật sư công của nhau, tạo điều kiện huy động nhân lực phù hợp với yêu cầu thực tế.

Đối với những vụ việc có tính chất pháp lý mà đội ngũ luật sư công chưa đáp ứng được yêu cầu, cơ quan thực hiện thí điểm có quyền lựa chọn, ký hợp đồng dịch vụ pháp lý với tổ chức hành nghề luật sư theo quy định của pháp luật về đấu thầu trong trường hợp đặc biệt.

Nghị định số 364/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Nghị quyết số 24/2026/QH16 đã cụ thể hóa quy trình cử, giới thiệu luật sư công; các trường hợp được từ chối tham gia giải quyết vụ việc; trường hợp được ký hợp đồng dịch vụ pháp lý với tổ chức hành nghề luật sư và trách nhiệm của các bên liên quan.

Về định hướng triển khai thời gian tới, các cơ quan cần rà soát những công việc có tính chất pháp lý thuộc phạm vi nhiệm vụ của luật sư công, ưu tiên phân công tham gia các vụ án hành chính, vụ việc khiếu nại, tố cáo phức tạp; tranh chấp quốc tế và tư vấn pháp lý đối với các chương trình, dự án quan trọng, trọng điểm quốc gia hoặc của địa phương.

Căn cứ yêu cầu của từng vụ việc và năng lực chuyên môn, các cơ quan thực hiện thí điểm cần chủ động phối hợp, hỗ trợ lẫn nhau, cử luật sư công có chuyên môn, kinh nghiệm phù hợp tham gia khi có yêu cầu.

Cùng với đó, việc tiếp tục rà soát, lựa chọn người có trình độ chuyên môn, kinh nghiệm thực tiễn, đáp ứng tiêu chuẩn để bố trí làm luật sư công cần được chú trọng. Trước mắt, cần ưu tiên cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan có đủ điều kiện được cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư. Bởi thực tế tại một số bộ, địa phương, số lượng luật sư công hiện còn ít, chỉ có 1-2 người.

Việc triển khai thí điểm chế định luật sư công cũng mở ra cơ hội hợp tác thiết thực đối với các tổ chức hành nghề luật sư. Không chỉ tạo cơ hội phát triển hoạt động cung cấp dịch vụ pháp lý, cơ chế này còn tạo điều kiện để các tổ chức hành nghề luật sư tham gia sâu hơn vào việc bảo vệ lợi ích công, góp phần nâng cao chất lượng quản trị nhà nước và thúc đẩy sự phát triển của nền tư pháp chuyên nghiệp.