Một kịch bản nằm ngoài dự tính của đa số giới quan sát đã diễn ra ngay trong phiên họp chính sách đầu tiên của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) dưới sự dẫn dắt của tân Chủ tịch Kevin Warsh vào ngày 17/6 tại Washington. Bất chấp những kỳ vọng trước đó về một lộ trình hạ nhiệt chi phí vay vốn, ngân hàng trung ương quyền lực nhất thế giới đã bất ngờ đảo chiều, phát đi tín hiệu rõ ràng rằng động thái tiếp theo của họ nhiều khả năng sẽ là tăng lãi suất thay vì giảm trong năm nay. Bước ngoặt lớn này không chỉ làm thay đổi căn bản cục diện dự báo kinh tế toàn cầu mà còn trực tiếp kích hoạt một làn sóng bán tháo mạnh mẽ trên cả thị trường cổ phiếu lẫn trái phiếu Mỹ.
Trong phiên họp vừa kết thúc, các quan chức thiết lập chính sách của Fed đã đạt được sự đồng thuận tuyệt đối trong việc giữ nguyên lãi suất chuẩn ở mức từ 3,5% đến 3,75%. Tuy nhiên, tâm điểm thu hút sự chú ý của Phố Wall lại nằm ở biểu đồ dự báo kinh tế hàng quý đầy biến động.
Có tới 9 trong số 19 quan chức tham gia dự báo kỳ vọng sẽ có ít nhất một đợt tăng lãi suất nữa từ nay đến cuối năm, một con số nhảy vọt đáng kinh ngạc so với mức bằng không được ghi nhận hồi tháng Ba.
Phản ứng ngay lập tức với tín hiệu diều hâu này, các nhà giao dịch trên thị trường hợp đồng tương lai lãi suất theo dữ liệu của CME Group đánh giá xác suất Fed tiếp tục thắt chặt tiền tệ ngay trong tháng tới đã vọt lên mức 50%.
Yếu tố gây ngỡ ngàng nhất đối với giới tài chính chính là vai trò của ông Kevin Warsh trong bước ngoặt chính sách này. Vốn là người được Tổng thống Donald Trump lựa chọn cho chiếc ghế nóng sau tuyên bố chỉ bổ nhiệm nhân sự cam kết cắt giảm lãi suất, màn ra mắt của ông Warsh lại cho thấy một thông điệp hoàn toàn ngược lại.
Tân Chủ tịch Fed khẳng định cơ quan này có đủ khả năng và cam kết tuyệt đối để thực hiện mục tiêu ổn định giá cả. Sự quyết liệt của vị thuyền trưởng mới còn thể hiện qua việc ông từ chối gửi dự báo cá nhân vào bản tổng hợp chung, khiến tài liệu này chỉ bao gồm 18 bài trình bày thay vì 19 như thông lệ, đồng thời ban hành một tuyên bố ngắn gọn, súc tích nhằm né tránh mọi dự đoán dò xét từ thị trường.
Sự thay đổi đột ngột mang tính phòng thủ này phản ánh thực tế rằng nền kinh tế Mỹ đang tăng trưởng nóng hơn rất nhiều so với các kịch bản dự tính. Áp lực lạm phát đã quay trở lại và tăng tốc trong năm nay, chịu xúc tác bởi cú sốc năng lượng từ cuộc xung đột quân sự tại Iran và sự bùng nổ mạnh mẽ của làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI).
Trong khi đó, thị trường lao động vốn là mối lo ngại suy yếu của các quan chức trước đây vẫn duy trì được đà giữ vững vững chắc. Từng được kỳ vọng sẽ là động lực đẩy giá cả đi xuống nhờ tối ưu hóa hiệu suất, AI giờ đây lại đang trở thành nguồn cơn gây lạm phát trong ngắn hạn khi dòng vốn khổng lồ đổ vào xây dựng các trung tâm dữ liệu và hệ thống nguồn điện, kích thích chi tiêu tiêu dùng từ các hộ gia đình giàu có.
Đối với các hộ gia đình Mỹ, thông điệp từ cuộc họp đồng nghĩa với việc áp lực chi phí vay mượn sẽ khó có thể hạ nhiệt sớm. Trong khi lãi suất chuẩn của Fed trực tiếp neo giữ chi phí của các khoản vay ngắn hạn như thẻ tín dụng hay vay mua ô tô ở mức cao, thì lãi suất thế chấp mua nhà cũng đang leo thang do chịu ảnh hưởng từ sự tăng vọt của lợi suất trái phiếu kho bạc dài hạn.
Hệ quả của việc Fed phát đi tín hiệu thắt chặt đã khiến thị trường tài chính rúng động. Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 2 năm, vốn cực kỳ nhạy cảm với chính sách tiền tệ, đã ghi nhận mức tăng trong ngày lớn nhất suốt ba tháng qua khi vọt thêm 0,114 điểm phần trăm lên mức 4,16%, đánh dấu đỉnh cao nhất kể từ tháng 2 năm 2025. Sức ép từ thị trường trái phiếu lập tức đè nặng lên thị trường chứng khoán, đẩy các chỉ số cổ phiếu chủ chốt đồng loạt lao dốc khoảng 1% hoặc hơn.
Quyết định cứng rắn này đã chính thức khép lại một chu kỳ dịch chuyển chính sách kéo dài ba năm của Fed, từ giai đoạn tăng lãi suất kỷ lục lên mức cao nhất hai thập kỷ, cho đến làn sóng sáu lần cắt giảm liên tiếp bắt đầu từ tháng 9/2024 trước khi tạm dừng vào cuối năm ngoái.
Không dừng lại ở việc thắt chặt tiền tệ, ông Kevin Warsh còn chứng minh tham vọng cải tổ sâu rộng của mình khi công bố thành lập 5 nhóm nhiệm vụ đặc trách nhằm đánh giá lại toàn bộ các chức năng cốt lõi của Fed, bao gồm hoạt động truyền thông, quản lý bảng cân đối kế toán và khuôn khổ phân tích lạm phát. Nhìn nhận về những thách thức phía trước trong việc đưa lạm phát cơ bản trở lại mục tiêu 2%, tân Chủ tịch Fed thẳng thắn thừa nhận rằng thay đổi không bao giờ là dễ dàng và luôn tiềm ẩn những rủi ro lớn.
Trước bối cảnh đó, James Egelhof, nhà kinh tế trưởng tại Mỹ của BNP Paribas, nhận định rằng giới hoạch định chính sách phải hành động vì thực tế hiện tại thay vì tương lai xa, đồng thời đưa ra dự báo Fed sẽ bắt đầu hiện thực hóa lộ trình tăng lãi suất vào tháng 12 tới.
