Hàng trăm điểm mỏ, nhiều năm quản lý nhưng vẫn còn không ít "điểm nghẽn"
Theo Kết luận thanh tra số 1530/KL-TTr, đến nay trên địa bàn tỉnh Quảng Trị đã phát hiện và quy hoạch 472 mỏ và điểm khoáng sản.
Trong đó, khu vực Bắc Quảng Trị được quy hoạch 283 điểm mỏ của 21 loại khoáng sản, còn khu vực Nam Quảng Trị có 189 khu vực thuộc 165 điểm mỏ. Nguồn khoáng sản chủ yếu gồm đá xây dựng, cát, sỏi, đất san lấp, đất sét làm vật liệu xây dựng cùng nhiều loại khoáng sản khác.
Thanh tra đánh giá công tác quản lý nhà nước về khoáng sản trong thời gian qua đã có nhiều chuyển biến tích cực. UBND tỉnh ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật, Sở Nông nghiệp và Môi trường thực hiện chức năng tham mưu, các địa phương phối hợp quản lý, bảo vệ khoáng sản chưa khai thác.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, kết luận thanh tra cũng cho thấy nhiều hạn chế tồn tại kéo dài trong công tác cấp phép, giám sát hoạt động khai thác và thực hiện nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp.
Cấp phép còn nhiều thiếu sót, chưa kịp thời phát hiện vi phạm
Qua kiểm tra 31 hồ sơ cấp phép khai thác khoáng sản và xác minh thực tế tại các mỏ, Thanh tra tỉnh phát hiện nhiều tồn tại trong công tác tham mưu của Sở Nông nghiệp và Môi trường.
Theo kết luận, có trường hợp tham mưu UBND tỉnh cấp giấy phép khai thác chưa bảo đảm đúng quy định về nội dung giấy phép; chưa kịp thời rà soát báo cáo định kỳ của doanh nghiệp để phát hiện các trường hợp khai thác vượt công suất, vượt độ sâu hoặc sử dụng đất ngoài phạm vi được thuê.
Đáng chú ý, một số giấy phép khai thác cát do cơ quan trung ương cấp không còn phù hợp với hiện trạng thực tế nhưng chưa được xử lý kịp thời; nhiều trường hợp doanh nghiệp sử dụng đất để khai thác hoặc làm bãi chế biến khoáng sản nhưng chưa hoàn tất thủ tục thuê đất và chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước.
Thanh tra cũng chỉ ra việc chậm xử lý các mỏ đã hết hạn khai thác nhưng chưa hoàn thành thủ tục đóng cửa mỏ theo quy định, ảnh hưởng đến hiệu lực quản lý nhà nước đối với tài nguyên khoáng sản.
10 doanh nghiệp có dấu hiệu vi phạm pháp luật về khoáng sản và đất đai
Một trong những nội dung đáng chú ý của kết luận thanh tra là việc xác định 10 đơn vị khai thác khoáng sản thực hiện chưa đúng quy định của pháp luật về khoáng sản và đất đai.
Những vi phạm được xác định thuộc diện phải xem xét xử lý vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật về tài nguyên khoáng sản và đất đai.
Các đơn vị được nêu trong kết luận gồm: Công ty Cổ phần TM&XD Bảo Ninh; Công ty Cổ phần Xây dựng và Thương mại 369; Công ty Cổ phần Thiên Tân; Công ty TNHH Minh Hưng; Công ty Cổ phần Đầu tư Bình Minh - Vĩnh Linh; Công ty Cổ phần Khoáng sản Quảng Trị; Liên danh Công ty Cổ phần Thiên Tân và Công ty Cổ phần Tân Hưng; Liên danh Công ty Cổ phần Xây dựng giao thông Quảng Trị và Công ty TNHH Minh Hưng; Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Đường 9; Công ty TNHH MTV Quý Hoài.
Thanh tra cũng xác định trách nhiệm liên quan của nhiều cá nhân thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường, UBND các địa phương cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan trong quá trình quản lý, cấp phép và giám sát hoạt động khai thác khoáng sản.
Nhiều doanh nghiệp kê khai thiếu, nợ nghĩa vụ tài chính
Không chỉ tồn tại về quản lý, công tác thực hiện nghĩa vụ tài chính của nhiều doanh nghiệp khai thác khoáng sản cũng được Thanh tra tỉnh xác định còn nhiều bất cập.
Theo kết luận: Có 16/28 đơn vị kê khai chưa đúng giá tính thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường hoặc kê khai thiếu sản lượng khai thác thực tế. Thanh tra xác định tổng số tiền cần thu hồi do sai phạm là 4.067.247.475 đồng.
Đến thời điểm ban hành kết luận, mới có 12 đơn vị nộp vào tài khoản tạm giữ của Thanh tra tỉnh hơn 2,167 tỷ đồng; còn 4 đơn vị tiếp tục phải thực hiện nghĩa vụ nộp số tiền còn lại.
Bên cạnh đó, tính đến cuối năm 2025, toàn tỉnh còn 116 tổ chức, cá nhân nợ các khoản tiền cấp quyền khai thác khoáng sản, thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường, tiền ký quỹ và các nghĩa vụ tài chính khác với tổng số tiền hơn 103 tỷ đồng.
Chuyển hồ sơ, xử phạt và đề nghị công an xác minh
Không dừng ở việc kiến nghị xử lý hành chính, Thanh tra tỉnh Quảng Trị đã ban hành: 16 quyết định thu hồi tiền đối với các tổ chức vi phạm; chuyển 15 công văn đến các cơ quan chức năng để xem xét xử lý;
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành 10 quyết định xử phạt vi phạm hành chính, buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp với tổng số tiền trên 1,877 tỷ đồng.
Đặc biệt, đối với hoạt động khai thác tại mỏ đá Nam Khối A (xã Cam Lộ) của Công ty TNHH Minh Hưng, Thanh tra nhận định vụ việc có dấu hiệu vi phạm quy định tại Điều 227 Bộ luật Hình sự. Trên cơ sở đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã có văn bản đề nghị Công an tỉnh Quảng Trị kiểm tra, xác minh và xử lý theo quy định của pháp luật.
Từ các tồn tại được phát hiện, Thanh tra tỉnh kiến nghị UBND tỉnh Quảng Trị chỉ đạo các sở, ngành và địa phương thực hiện nghiêm các kiến nghị sau thanh tra; tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động khai thác khoáng sản; xử lý dứt điểm các trường hợp vi phạm; rà soát giá tính thuế tài nguyên, đôn đốc thu hồi nợ ngân sách và hoàn thiện cơ chế quản lý nhằm nâng cao hiệu quả quản lý tài nguyên khoáng sản.
