Câu chuyện này được nhắc lại nhân Ngày Thận Thế giới 12/3, khi các chuyên gia cảnh báo rằng ngày càng nhiều người trẻ gặp vấn đề về thận như tiểu nhiều lần, tiểu đêm, tiểu gấp nhưng lại bỏ qua việc kiểm tra sức khỏe.
Theo ông Chu Đồng Ngọc, Phó viện trưởng Trường Y Đại học Phục Đán (Thượng Hải, Trung Quốc), chỉ với một xét nghiệm đơn giản chi phí thấp, bác sĩ có thể phát hiện 80-90% vấn đề liên quan đến thận. Tuy nhiên, nhiều người trẻ lại bỏ qua kiểm tra quan trọng này.
Câu chuyện cảnh báo từ một bệnh nhân 28 tuổi
Trường hợp của anh Lưu được ghi nhận tại Bệnh viện Thiệu Dật Phu, trực thuộc Đại học Chiết Giang, Trung Quốc. Anh là chủ một công ty khởi nghiệp, thường xuyên làm việc căng thẳng và thức khuya.
Thỉnh thoảng anh cảm thấy chóng mặt, nhưng cho rằng đó chỉ là hậu quả của thiếu ngủ. Cho đến một ngày, anh đột nhiên nhìn mờ, đầu choáng váng và phải đến bệnh viện kiểm tra.
Kết quả khiến anh sốc:
- Creatinin máu: gần 500 micromol/lít, cao gấp hơn 5 lần bình thường.
- Huyết áp: 210/140 mmHg, trong khi mức bình thường là dưới 140/90.
- Chẩn đoán cuối cùng: tổn thương thận do tăng huyết áp ác tính, dẫn đến suy thận.
Với chẩn đoán này, cuộc sống của anh từ đó phải đối mặt với quá trình điều trị lâu dài và chế độ ăn uống nghiêm ngặt.
Bản thân anh Lưu cho biết trước đó mình luôn nghĩ sức khỏe ổn định, chỉ thỉnh thoảng chóng mặt nên không đi khám sức khỏe định kỳ. Khi nghe đến hai chữ “suy thận”, anh gần như không thể tin nổi.
Các bác sĩ cho rằng đây là ví dụ điển hình cho một thực tế đáng lo ngại: tổn thương thận hiếm khi xảy ra đột ngột, mà thường là kết quả của quá trình tích lũy lâu dài do lối sống và thói quen sinh hoạt.
Vì sao nhiều bệnh thận được phát hiện khi đã muộn?
Thận là cơ quan có khả năng chịu đựng và thích nghi rất tốt. Nó hoạt động như “nhà máy lọc” của cơ thể, giúp loại bỏ chất thải, điều hòa huyết áp và duy trì cân bằng khoáng chất.
Tuy nhiên, thận lại không có nhiều dây thần kinh cảm nhận đau, vì vậy tổn thương giai đoạn đầu thường không có triệu chứng rõ ràng. Khi các dấu hiệu xuất hiện, chức năng thận có thể đã suy giảm đáng kể.
Theo bác sĩ Trần Dân Âm, Trưởng khoa Thận - Bệnh viện Nhân dân Hồ Nam (Trung Quốc), khi thận gặp vấn đề, cơ thể có thể phát ra một số tín hiệu như:
- Nước tiểu bất thường: có nhiều bọt lâu tan (có thể là protein niệu), tiểu đêm nhiều hơn 2 lần, nước tiểu sẫm màu hoặc có máu.
- Phù nề: sưng mí mắt vào buổi sáng hoặc sưng chân vào buổi chiều.
- Mệt mỏi kéo dài: do tích tụ độc tố hoặc thiếu máu.
- Huyết áp tăng bất thường: dù trước đó đã kiểm soát tốt.
Người trẻ không nên bỏ qua xét nghiệm đơn giản này.
Trong các buổi khám sức khỏe, nhiều người trẻ thường bỏ qua xét nghiệm nước tiểu vì cho rằng không cần thiết. Tuy nhiên, đây lại là cách đơn giản nhất để phát hiện sớm các bệnh về thận.
Theo các chuyên gia, xét nghiệm nước tiểu định kỳ có thể giúp phát hiện phần lớn các vấn đề liên quan đến thận với chi phí rất thấp.
Ngoài ra, những nhóm có nguy cơ cao như người trên 40 tuổi, người mắc tăng huyết áp hoặc tiểu đường, người thừa cân, béo phì nên thực hiện kiểm tra chức năng thận ít nhất mỗi năm một lần.
Các xét nghiệm thường bao gồm:
- Xét nghiệm nước tiểu: phát hiện protein niệu, hồng cầu hoặc bạch cầu bất thường.
- Xét nghiệm chức năng thận: đo creatinin, ure máu và cystatin C.
- Siêu âm thận: đánh giá kích thước và cấu trúc thận, phát hiện sỏi hoặc khối u.
- Đo mức lọc cầu thận (GFR): chỉ số quan trọng để đánh giá chức năng thận.
7 thói quen gây hại cho thận mà nhiều người vẫn mắc
Theo các bác sĩ chuyên khoa thận, nhiều thói quen tưởng chừng nhỏ trong cuộc sống hằng ngày lại có thể âm thầm làm tổn thương thận.
- Uống quá ít nước: Cơ thể cần đủ nước để đào thải chất thải qua nước tiểu. Khi uống quá ít nước, các chất chuyển hóa khó được loại bỏ, lâu dài có thể ảnh hưởng đến chức năng thận.
- Nhịn tiểu thường xuyên: Nhịn tiểu khiến nước tiểu lưu lại lâu trong bàng quang, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển và có thể gây nhiễm trùng ngược lên thận.
- Thiếu ngủ kéo dài: Thận cũng cần thời gian nghỉ ngơi để phục hồi. Việc ngủ không đủ giấc trong thời gian dài có thể làm tăng nguy cơ tổn thương thận.
- Chế độ ăn quá mặn, quá ngọt hoặc quá nhiều đạm: Ăn mặn làm tăng huyết áp, ăn quá nhiều đường ảnh hưởng đến đường huyết, còn ăn quá nhiều thịt làm tăng chất thải chuyển hóa. Tất cả đều khiến thận phải làm việc nhiều hơn.
- Lạm dụng thuốc và thực phẩm chức năng: Việc tự ý dùng thuốc giảm đau, kháng sinh hoặc các loại thuốc “bổ thận” không rõ nguồn gốc có thể gây tổn thương thận.
- Hút thuốc và uống rượu quá mức: Hút thuốc có thể làm giảm lưu lượng máu đến thận, trong khi rượu khiến cơ thể phải xử lý nhiều chất chuyển hóa độc hại hơn.
- Bỏ qua các bệnh nền: Những bệnh như tiểu đường, tăng huyết áp, tăng axit uric, sỏi thận hoặc nhiễm trùng tiết niệu nếu không được kiểm soát tốt có thể dẫn đến suy thận theo thời gian.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng khi chức năng thận đã suy giảm nghiêm trọng, việc phục hồi hoàn toàn là rất khó. Vì vậy, điều quan trọng nhất là phòng ngừa từ sớm.
Những thói quen đơn giản như uống đủ nước, ngủ đủ giấc, ăn uống lành mạnh và khám sức khỏe định kỳ có thể giúp bảo vệ thận trong thời gian dài. Đặc biệt, đừng bỏ qua xét nghiệm nước tiểu đơn giản, bởi đôi khi một kiểm tra nhỏ có thể giúp phát hiện bệnh trước khi quá muộn.
