Việc đồng thời đưa hai đạo luật vào thực thi được đánh giá là bước tiến quan trọng trong hoàn thiện thể chế phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số - những động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế. Đối với cộng đồng doanh nghiệp, đây không chỉ là khuôn khổ pháp lý rõ ràng hơn mà còn là cơ hội để nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh chuyển đổi số và chuyển dịch chuỗi cung ứng toàn cầu đang diễn ra mạnh mẽ.
Điểm mới nổi bật của Luật Chuyển đổi số năm 2025 là lần đầu tiên Việt Nam có một đạo luật điều chỉnh toàn diện hoạt động chuyển đổi số của cơ quan nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức và người dân. Luật quy định thống nhất các nguyên tắc phát triển Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số, đồng thời đặt ra yêu cầu các hệ thống số phải bảo đảm tính đồng bộ, liên thông và khả năng chia sẻ dữ liệu.
Theo đó, việc xây dựng nền tảng số, cơ sở dữ liệu và dịch vụ số phải tuân thủ Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số, Khung kiến trúc dữ liệu quốc gia và Khung quản trị, quản lý dữ liệu quốc gia. Đây được xem là nền tảng quan trọng để xóa bỏ tình trạng dữ liệu phân tán, cát cứ, góp phần giảm chi phí vận hành và nâng cao hiệu quả hoạt động của cả khu vực công và doanh nghiệp.
Một điểm đáng chú ý khác là Luật quy định Nhà nước bảo đảm bố trí tối thiểu 1% tổng chi ngân sách hằng năm cho chuyển đổi số, nằm trong tổng mức chi tối thiểu 3% ngân sách dành cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Quy định này được kỳ vọng sẽ tạo nguồn lực ổn định để triển khai các chương trình chuyển đổi số trên phạm vi quốc gia.
Bên cạnh đó, Luật cũng bổ sung 5 nhóm hành vi bị nghiêm cấm, tập trung vào ngăn chặn các hành vi phá hoại hệ thống số, khai thác dữ liệu trái phép, lừa đảo trên môi trường số và lợi dụng nền tảng số để tạo độc quyền hoặc hạn chế cạnh tranh, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh số minh bạch và an toàn hơn.
Trong khi đó, Luật Công nghệ cao năm 2025 được xem là bước đột phá về chính sách phát triển công nghệ khi lần đầu tiên luật hóa các khái niệm công nghệ chiến lược, công nghệ lõi, sản phẩm công nghệ chiến lược và doanh nghiệp công nghệ chiến lược. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để Nhà nước tập trung nguồn lực phát triển những lĩnh vực có khả năng tạo đột phá về năng suất, năng lực cạnh tranh và tự chủ công nghệ.
Luật cũng chuyển mạnh từ chính sách ưu đãi theo danh mục sang ưu đãi dựa trên mức độ đầu tư thực chất cho nghiên cứu và phát triển. Theo đó, doanh nghiệp công nghệ cao đáp ứng các tiêu chí về đầu tư R&D tại Việt Nam sẽ được hưởng mức ưu đãi cao nhất, gồm miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 4 năm, giảm 50% số thuế phải nộp trong 9 năm tiếp theo và áp dụng thuế suất 10% trong thời hạn 15 năm.
Một điểm mới đáng chú ý khác là việc bãi bỏ thủ tục cấp giấy chứng nhận doanh nghiệp công nghệ cao, thay bằng cơ chế doanh nghiệp tự đánh giá theo các tiêu chí luật định. Quy định này được kỳ vọng sẽ cắt giảm đáng kể thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian tiếp cận chính sách ưu đãi và tạo môi trường đầu tư thông thoáng hơn.
Đối với khu vực đầu tư nước ngoài, Luật ưu tiên các dự án FDI có chuyển giao công nghệ lõi, hợp tác nghiên cứu và liên kết với doanh nghiệp trong nước, thay vì chỉ dựa trên lợi thế lao động chi phí thấp như trước. Đồng thời, mô hình đô thị công nghệ cao cũng lần đầu được bổ sung nhằm hình thành các trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm và thương mại hóa công nghệ gắn với phát triển đô thị hiện đại.
Việc hai đạo luật chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7 được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng thể chế đồng bộ để doanh nghiệp đẩy mạnh chuyển đổi số, tăng đầu tư đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực công nghệ và từng bước tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị toàn cầu, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển nền kinh tế số và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
